جنگ بگيرند همهء اموال منقول پس از كسر خمس ، سهم سربازان ميدان جنگ مىگردد . ( مگر اينكه ولى امر مسلمين جايى را لازم تشخيص دهد و در آنجا صرف كند ، كما اينكه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در جنگ حنين كرد ) و اموال غير منقول ، مفتوح عنوه ناميده شده و تا روز قيامت مال همهء مسلمانان است ، اين حكم غنيمت است و اما اگر مسلمانان با جنگ و لشكركشى نگرفتند بلكه خود كفّار آمدند و مصالحه كردند كه جانشان محفوظ و در مقابل تمام يا قسمتى از اموال آنها از آن مسلمين گردد ، اين را « فىء » ناميدند و منقول و غير منقول در اختيار رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم و امام است « 1 » . مفسرين در تفسير كلمهء « اهل القرى » كه معلوم است اين دهات همه‌اش فىء بوده است چند محلّ را اسم مىبرند كه همان وقت فتح شده بود . 1 - « بنو النضير » : كه اول سورهء حشر دربارهء آنها بوده است و مسلّماً جزء فىء محسوب است و همهء مورّخين و محدثين و مفسرين آن را ذكر كرده‌اند ، ثعالبى در تفسير سورهء حشر و يحيى بن آدم قرشى « 2 » نقل كرده‌اند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم همهء اموال بنو النضير را تقسيم و براى خود چيزى نگه نداشت . 2 - « بنو قريظه » : كه مطابق نوشتهء مجمع البيان و جامع الأحاديث « 3 » به نقل از تحف العقول و الروض الأنف « 4 » و فتح القدير « 5 » جزء فىء است . 3 - « فدك » : همهء مورخين آن را فىء دانسته‌اند مخصوصاً مجمع البيان و تفسير رازى در تفسير آيهء « فىء » « 6 » صريحاً آن را ذكر كرده‌اند .

--> ( 1 ) - در اين مورد نيز خوانندگان محترم براى تحقيق كامل مىتوانند به كتاب‌هاى زير رجوع نمايند . الدر المنثور ج 6 ، ص 190 ، 192 و تفسير طبرى ج 28 ، ص 28 و فتوح البلدان بلاذرى ج 28 ، ص 30 و مغازى واقدى ج 1 ، ص 379 و ثعالبى ج 4 ، ص 284 و بحار ج 20 ، ص 171 ، 172 و فخر رازى ج 29 ، ص 285 ، 287 و مجمع البيان ج 10 ، ص 260 ط اسلاميه و سيرهء حلبى ج 2 ، ص 283 و وفاء الوفا ج 1 ، ص 229 و فتح البارى ج 7 ، ص 256 و ج 5 ، ص 180 و ج 6 ، ص 160 و بخارى ج 3 ، ص 217 گويد : « لما فرغ من قتل اهل خيبر فانصرف الى المدينة ردّ المهاجرون الى الأنصار التى كانوا منحوهم من ثمارهم » . و مسلم در صحيح ج 3 ، ض 1932 و جامع الأحاديث ج 8 ، ص 575 و الروض الأنف ج 3 ، ص 250 و بهجة المحافل ج 1 ، ص 351 و كشاف ج 2 ، در تفسير سورهء حشر و فتح القدير ج 5 ، ص 201 و مسند ابى عوانه ج 4 ، ص 175 و تاريخ الخميس ج 1 ، ص 462 و خراج قرشى ، ص 33 و عمدة القارى ج 15 ، ص 47 ، ص 46 . ( 2 ) - خراج ، ص 36 . ( 3 ) - جامع الأحاديث ج 8 ، ص 575 . ( 4 ) - الروض الأنف ج 3 ، ص 251 . ( 5 ) - فتح القدير ، ج 5 ، ص 197 . ( 6 ) - رجوع شود به تفسير طبرى ج 28 ، ص 24 و در المنثور ج 6 ، ص 192 و تاريخ طبرى ج 3 ، ص 1583 و 1589 و كامل ابن اثير ج 2 ، ص 221 و سيرهء حلبى ج 2 ، ص 283 و سيرهء ابن هشام ج 3 ، ص 368 و وفاء الوفاء ج 4 ، ص 1280 و ابن ابى الحديد ج 16 ، ص 210 و همچنين احكام القرآن جصاص ج 5 ، ص 318 و اموال ابى عبيد ج 1 ، ص 16 و جامع الاحاديث ج 8 ، ص 614 و فتح القدير ج 5 ، ص 197 و البحر الزخار ج 6 ، ص 440 و تاريخ ابن خلدون ج 2 ، ص 40 و تاريخ الخميس ج 2 ، ص 58 و مكاتيب الرسول ج 2 ، ص 578 .